Nikotyna stosowana w celach nootropowych: Analiza kosztów i korzyści

Nikotyna stosowana w celach nootropowych: Analiza kosztów i korzyści

Nie tak dawno opisywaliśmy pozytywny wpływ nikotyny na funkcje poznawcze. Jednak z uwagi na to, że długoterminowe skutki zdrowotne stosowania nikotyny nie są już tak dobrze znane postanowiliśmy przyjrzeć się dokładniej analizie korzyści i kosztów stosowani nikotyny do celów nootropowych.

Z definicji, środek nootropowy nie może powodować znaczących szkód. Z tego względu, klasyfikując nikotynę jako środek nootropowy z góry zakłada się jej bezpieczeństwo.

Szybki efekt działania nikotyny, polegający na wzmocnieniu zdolności poznawczych, jest wyraźny i dobrze udokumentowany.[1]

Nicotine molecule chemical structure on blackboard. Chemical structure of nicotine from cigarettes written on blackboard by teacher in education of health. Nicotine molecule on green chalkboard.

Nikotyna może również zmniejszać ryzyko rozwoju choroby Parkinsona [2]. Ale co z konsekwencjami długotrwałego stosowania nikotyny? Możliwym jest, że nikotyna szybko daje nam kopa, a negatywne skutki jej działania będą widoczne dopiero za jakiś czas. Co gorsze, ponieważ nikotyna może szybko poprawiać pamięć, może to maskować negatywne skutki, które nagromadzają się przy długoterminowym zażywaniu.

Właśnie z tego powodu negatywne skutki stosowania nikotyny wymagają wyjaśnienia.

POTENCJAŁ UZALEŻNIAJĄCY CZYSTEJ NIKOTYNY

Długoterminowe skutki zdrowotne nawykowego stosowania nikotyny są kontrowersyjne. Co nie wzbudza kontrowersji, to fakt, że zastąpienie nikotyny (rozpylaczem, plastrem przezskórnym, gumą czy pastylką do ssania) jest bezpieczniejszą alternatywą w stosunku do palenia papierosów i jest niezwykle skuteczną strategią redukcji szkodliwości u byłych palaczy.

To ważne, aby właściwie rozróżniać nikotynę i tytoń. Nikotyna jest alkaloidem parasympatomimetycznym i agonistą nikotynowego receptora acetylocholinowego. Tytoń jest mieszanką tysiąca związków, z których wiele jest kancerogennych, kardiotoksycznych, teratogennych lub posiadają wszystkie te trzy cechy w jednym. Aby lepiej zrozumień tą różnicę, polecamy przeczytanie świetnego artykułu o nikotynie (i właściwościach nootropowych nikotyny) na Gwern.net.

constituants-cigarette

Często mówi się, że nikotyna jest tak samo uzależniająca, jak heroina, ale w rzeczywistości ma się na myśli to, że tytoń jest tak samo uzależniający, jak heroina. Na modelach zwierzęcych wciąż trudno jest wywołać nałóg lub uzależnienie od nikotyny. Odnotowywano, że inhibitory oksydazy monoaminowej (MAO, ang. monoamine oxidase), występujące w dymie tytoniowym (np. kontynina), nasilają potencjał uzależniający nikotyny. Może być to jednym z czynników odpowiadających za dysproporcję pomiędzy uzależnieniem od czystej nikotyny i od tytoniu.

W dwóch poniższych tabelach będziemy rozważać zarówno korzyści zdrowotne stosowania nikotyny, jak też jej działania szkodliwe. Zdania na temat wpływu nikotyny na zdrowie w literaturze naukowej są bardzo podzielone. Z jednej strony, neuronaukowcy przekonują, że nikotyna jest jedyną istniejącą substancją, która znacząco poprawia pamięć roboczą i ogólną wydajność poznawczą. Nikotyna może również zmniejszać ryzyko choroby neurodegeneracyjnej (co w literaturze określa się jako „paradoks palacza”). Nikotyna łagodzi również objawy choroby Alzheimera i jest być może również skutecznym środkiem na depresję.

(W skrócie: związek pomiędzy nikotyną i depresją jest trochę podejrzany. Z jednej strony, odnotowywano, że nikotyna cofa niektóre defekty poznawcze związane z depresją. Z drugiej strony, palenie tytoniu łączy się z samobójstwami i depresją. Kierunek przyczynowości nie jest jasny: czy u osób z depresją prawdopodobieństwo palenia jest większe, czy też palenie samo w sobie nasila depresję? Ponieważ nikotyna jest środkiem cholinergicznym, a nadmiar sygnałów acetylocholinowych jest również łączony z depresją, to z całą pewnością istnieje możliwość, że nikotyna może pogorszyć objawy depresji.)

BEZPIECZEŃSTWO NIKOTYNY I NEGATYWNE SKUTKI JEJ STOSOWANIA

Nikotyna może osłabiać neurogenezę w hipokampie (powstawanie nowych neuronów w mózgu). Ta grupa neuronów odgrywa istotną rolę w odporności na depresję, jak również w uczeniu się i zapamiętywaniu.

Nikotyna może w podobny sposób zaburzać plastyczność synaptyczną, w stopniu zależnym od dawki. (Plastyczność synaptyczna odnosi się do zdolności synaps do wzmacniania się lub słabnięcia z biegiem czasu, w odpowiedzi na zwiększane lub zmniejszanie ich aktywności.)

nicotine-nootropic-neurogenesis

Wreszcie, w badaniach odnotowano również, że nikotyna wpływa negatywnie na układ sercowo-naczyniowy poprzez zwiększanie tonusu współczulnego, powodowanie zwężenia naczyń, podnoszenie ciśnienia krwi i kurczliwości serca. (Współczulny układ nerwowy to ten odpowiedzialny za odpowiedź uciekaj-albo-walcz).

Negatywny wpływ nikotyny na serce (kardiotoksyczność) również jest szkodliwy. Na przykład, badacze odnotowywali, że „nikotyna nie jest istotnym czynnikiem ryzyka w przypadku chorób sercowo-naczyniowych” ([3]), i jej stosowanie jest bezpieczne nawet w populacjach wysokiego ryzyka, takich jak pacjenci z chorobą wieńcową serca. ([4])

Inne negatywne dla zdrowia skutki działania nikotyny:

Nikotyna może obniżać wrażliwość na insulinę.

Nikotyna może zaburzać funkcje neuroprotekcyjne.

Nikotyna może działać szkodliwie na układ nerek.

Nikotyna może działać kancerogennie:

NOOTROPOWE DZIAŁANIE NIKOTYNY

Działanie Publikacja
Nikotyna i pochodne nikotyny zmniejszają stres oksydacyjny i stan zapalny w mózgu i poprawiają plastyczność synaptyczną i przeżywalność neuronów dopaminergicznych. Beneficial effects of nicotine cotinine and its metabolites as potential agents for Parkinson’s disease (2015)
Solidne dowody epidemiologiczne sugerują, że u palaczy i kawoszy istnieje mniejsze ryzyko wystąpienia choroby Parkinsona. Gut feelings about smoking and coffee in Parkinson’s disease (2014)
Analizy warstwowe wskazywały, że długość okresu palenia tytoniu była powiązana z mniejszym ryzykiem PD, przy stałej intensywności palenia. Smoking duration intensity and risk of Parkinson disease (2010)
Nikotyna poprawia uważność funkcjonalną oraz pamięć i wykazała skuteczność w leczeniu zaburzeń poznawczych związanych ze schizofrenią, ADHD i chorobą neurodegeneracyjną. _
Badania kliniczne nad nikotynową terapią zastępczą u pacjentów z chorobą wieńcową serca sugerują, że nikotyna nie zwiększa ryzyka dla układu sercowo-naczyniowego. Cardiovascular toxicity of nicotine: implications for nicotine replacement therapy (1999)
Odkrycia te podtrzymują bezpieczeństwo długoterminowego stosowania leczenia plastrami nikotynowymi. Long-term Nicotine Replacement Therapy: A Randomized Clinical Trial (2015)
Stosowanie plastrów nikotynowych nie spowodowało zaostrzenia niedokrwienia mięśnia sercowego, czy arytmii u pacjentów z chorobą wieńcową i zatem mogą być one stosowane jako metoda wspomagania rzucania palenia u tej grupy wysokiego ryzyka. Cardiovascular safety of transdermal nicotine patches in patients with coronary artery disease who try to quit smoking (1998)

SZKODLIWE DZIAŁANIE NIKOTYNY NA FUNKCJONOWANIE MÓZGU

Działanie Publikacja
Nikotyna, w sposób zależny od dawki, osłabia neurogenezę w hipokampie, co jest istotne dla plastyczności synaptycznej i odporności na depresję. Effects of nicotine on neurogenesis and plasticity of hippocampal neurons (2015)
Nikotyna powoduje wybiórczą neurodegenerację w pęczku tyłozgiętym (anatomiczny obszar w mózgu). Nicotine causes selective degeneration in brain (2000)
Nikotynowa terapia zastępcza wiąże się z wieloma skutkami ubocznymi, włączając bóle głowy, nudności i wymioty, podrażnienie układu żołądkowo-jelitowego, palpitacje serca, podrażnienie skóry, kaszel, depresję, stany lękowe, bezsenność, zawroty głowy i samoobrażenia. Adverse events associated with nicotine replacement therapy (NRT) for smoking cessation. A systematic review and meta-analysis of one hundred and twenty studies involving 177390 individuals (2010)
Pomiędzy paleniem a depresją istnieje powiązanie przyczynowe, chociaż wciąż nie wiadomo, czy dotyczy to również nikotynowej terapii zastępczej. Cigarette smoking and depression: a question of causation (2010)
Nikotyna może przyczyniać się do choroby sercowo-naczyniowej przypuszczalnie poprzez hemodynamiczne konsekwencje współczulnego pobudzenia neuronalnego i systemowego uwalniania katecholamin. Cardiovascular Toxicity of Nicotine: Implications for Nicotine Replacement Therapy (1999)

PODSUMOWANIE

Patrząc z perspektywy zdrowia mózgu, większość negatywnych skutków stosowania nikotyny dotyczy rozwijającego się mózgu. (Twój mózg teoretycznie wciąż się rozwija aż do zakończenia dojrzewania, do około 25 roku życia). Ale z drugiej strony, nikotyna wykazuje działanie ochronne przed chorobą Parkinsona i przeciwdziała też w pewnym stopniu demencji. Stosunek kosztów do korzyści staje się bardziej pomyślny, im jesteś starszy.

Stosunek do nikotyny powinien analogiczny jak w przypadku fenibutu – oba te środki powinny być stosowane oszczędnie, a chronicznego, codziennego zażywania należy unikać.

DODATEK – CZY WAPORYZATORY SĄ SZKODLIWE ?

Ogólnie uważa się, że palenie e-papierosów nie niesie ze sobą żadnego istotnego zagrożenia dla zdrowia. W ostatnim badaniu, opublikowane w czasopiśmie Addiction, w wydaniu z maja 2015 r., odnotowano, że e-papierosy generują wysokie poziomy aldehydów tylko w warunkach „suchego pufania”. Aldehydy są toksycznymi związkami organicznymi, które mogą być wydzielane przez elektroniczne papierosy w wyniku termicznego rozkładu płynnych składników. Jeden z głównych argumentów przemawiających za tym, że palenie e-papierosów jest szkodliwe, opierał się na szkodliwym działaniu aldehydów. Aż do teraz funkcjonalne znaczenie, czy istotność prawdziwego narażenia na aldehydy w wyniku palenia e-papierosów, pozostawało niejasne. To badanie wyjaśnia temat i podaje, że znaczące poziomy aldehydów wydzielane są jedynie w szczególnych warunkach – podczas „pufania na sucho”.

BIBLIOGRAFIA

1.Warburton DM1.”Nicotine as a cognitive enhancer.”Prog Neuropsychopharmacol Biol Psychiatry. 1992 Mar;16(2):181-91.
2.Derkinderen P1, Shannon KM, Brundin P.”Gut feelings about smoking and coffee in Parkinson’s disease.”Mov Disord. 2014 Jul;29(8):976-9. doi: 10.1002/mds.25882. Epub 2014 Apr 21.
3.http://www.treatobacco.net/en/page_75.php
4.Tzivoni D1, Keren A, Meyler S, Khoury Z, Lerer T, Brunel P. „Cardiovascular safety of transdermal nicotine patches in patients with coronary artery disease who try to quit smoking.” Cardiovasc Drugs Ther. 1998 Jul;12(3):239-44.
5.Stepanov I1, Carmella SG, Han S, Pinto A, Strasser AA, Lerman C, Hecht SS. „Evidence for endogenous formation of N’-nitrosonornicotine in some long-term nicotine patch users.” Nicotine Tob Res. 2009 Jan;11(1):99-105. doi: 10.1093/ntr/ntn004. Epub 2009 Jan 27.
6.Knezevich A1, Muzic J, Hatsukami DK, Hecht SS, Stepanov I. „Nornicotine nitrosation in saliva and its relation to endogenous synthesis of N’-nitrosonornicotine in humans.” Nicotine Tob Res. 2013 Feb;15(2):591-5. doi: 10.1093/ntr/nts172. Epub 2012 Aug 24.

Poznaj autora / nootraveller

2 Komentarze

  • Świetny artykuł. Jako były użytkownik nikotyny bardzo mnie zainteresował. Dzięki!
    Zwężenie naczyń krwion. mogę potwierdzić z autopsji. Ciekawe informacje o wpływie na hipokamp.

    Bardzo mnie frapuje jedna zawarta w nim niejasność mianowicie, co to jest „pufania na sucho”?

  • Wielki dzięki za artykuł 🙂
    Jeśli chodzi o działanie na hipokamp to negatywne skutki może można zmniejszyć za pomocą NSI-189 ?
    Ja osobiście zamiar od czasu do czasu zażywać nikotynę jako wspomagacz koncentracji 🙂

Zostaw komentarz

Twój email nie zostanie upubliczniony.

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>