Błękit metylenowy  jako nootrop – badania i recenzja

Błękit metylenowy  jako nootrop – badania i recenzja

Od czasu pierwszej syntezy tej substancji w 1886 roku, będący pochodną fenotiazyny błękit metylenowy (po ang. methylene blue, czyli MB) zyskał opinię środka chemicznego o wszechstronnym zastosowaniu. Używany jest w wieloraki sposób – od leczenia malarii po barwienie tkanin [1]. W ciągu ostatnich lat badania przedkliniczne wykazały prawdopodobne działanie neuroprotekcyjne MB. Uważa się, że sprzyja on zdrowiu komórek nerwowych poprzez poprawę funkcjonowania mitochondriów. Badania na zwierzętach przyniosły obiecujące rezultaty w testach neuropoznawczych [2][3]. Oto, co powinieneś wiedzieć, jeśli chcesz zażywać Błękit metylenowy.

Jak działa Błękit metylenowy?

Mitochondria to organelle wewnątrzkomórkowe, które odgrywają kluczową rolę w wytwarzaniu energii. Energia komórkowa jest przechowywana w postaci adenozynotrójfosforanu (ATP), jednej z najważniejszych cząsteczek w komórce. Jak sugeruje nazwa, ATP zawiera trzy powiązane ze sobą grupy fosforanów. Usunięcie każdej z grup uwalnia olbrzymie ilości energii, która jest pożytkowana na wspieranie funkcji komórkowych. Z kolei usunięcie ATP prowadzi do produkcji ADP (adenozynodifosforanu) oraz AMP (adenozynomonofosforanu). ATP jest wytwarzane wewnątrz mitochondriów jako końcowy produkt oddychania , serii biochemicznych procesów, które wyciągają energię z glukozy. Te biochemiczne procesy wymagają obecności tlenu i elektronów (np. NADH).

 

1

Rysunek: Błękit metylowy działa jak sztuczny nośnik elektronowy, wspierając proces oddychania komórkowego  w mitochondriach. W efekcie powstaje więcej dostępnej dla procesów komórkowych energii w postaci ATP[4].

Błękit metylenowy wspiera proces oddychania komórkowego w mitochondriach dzięki temu, że jest dodatkowym nośnikiem elektronów[5]. MB pobiera elektrony z NADH poprzez mitochondrialny kompleks I, a sam zostaje zredukowany do leuko-MB, czyli Błękitu leukometylenowego (MBH2). Leuko-MB przekazuje następnie elektrony do cytochromu C , gdzie z powrotem zostaje przywrócony  do postaci MB. Te procesy służą wytworzeniu wysokiego stężenia protonowego (H+) w przestrzeni między wewnętrzną i zewnętrzną błoną mitochondrium. Poprzez mitochondrialny kompleks V zachodzi z kolei proces przejścia protonu (H+) przez różne stopnie stężenia. W tym procesie, ADP oraz fosforan (Pi) dołączają do cząsteczki ATP. Dzięki temu leuko-MB może również działać jako wymiatacz wolnych rodników, neutralizując nadtlenki poprzez przyjmowanie elektronów i samemu będąc utlenionym z powrotem do postaci MB[6]. W ten sposób leuko-MB przeciwdziała uszkodzeniom oksydacyjnym wywołanym przez wolne rodniki.

2

Rysunek: Błękit metylenowy jest gromadzony  preferencyjnie w bardziej aktywnych neuronach (A), podnosi mitochondrialną i synaptyczną aktywność (B). Wynikiem tych procesów jest lepsza neurotransmisja (C), uważana za mechanizm stojący za korzyściami neuropoznawczymi związanymi z zażywaniem MB [7].

Zaobserwowano, że MB umiejscawia się preferencyjnie w neuronach o większej aktywności. Mitochondria w tych neuronach zostają pobudzone i wpływają na genomiczną ekspresję białek, co następnie nasila proces wewnątrz komórkowego oddychania mitochondriów za pomocą transkrypcyjnego jądrowego czynnika oddechowego (NRF-1), co przejawia się przez zwiększoną ekspresję  oksydazy cytochromu (COX), syntazy tlenku azotu (NOS-1), receptorów NMDA oraz receptorów AMPA. Rezultatem tych procesów są silniejsze połączenia synaptyczne i tym samym poprawa pamięci.

Mechanizm farmakologiczny stojący za neuroprotekcyjną aktywnością Błękitu metylenowego jest wyjątkowy, ponieważ nie wymaga on interakcji receptor-ligand, jak robią to inne leki.  Poza tym, MB działa nietypowo, co  wykazuje krzywa relacji „dawka-odpowiedź” – działanie to określane jest mianem hormetycznego [8]. Hormeza jest pewnym fenomenem polegającym na tym, że niskie optymalne dawki jakiegoś związku chemicznego działają dobrze, podczas gdy wysokie mogą powodować efekt dokładnie odwrotny. Hormeza jest ciekawą ścieżką, którą wyjaśnić można relacje „dawka-odpowiedź” podczas wykonywania ćwiczeń w połączeniu ze stresem oksydacyjnym, gdzie odpowiednia ilość stresu oksydacyjnego wywołanego wysiłkiem fizycznym indukuje pełen wachlarz adaptacji fizjologicznych, które mogą złagodzić silniejsze obciążenia [9].

3

Rysunek: przykład hormetycznej krzywej relacji dawka-odpowiedź. Zauważ odwrotną odpowiedź spowodowaną dużymi dawkami [10].

Jak już wcześniej wspomniano, metabolizm MB związany jest z redukcją Błękitu leukometylenowego (MBH2)[3]. MB zostaje wydalony głównie w moczu (75%) [11].

W jaki sposób działa?

Testowałem Błękit metylenowy z następującymi rezultatami. Zauważyłem zwiększoną energię i mniejsze zmęczenie. Efekty były odczuwalne godzinę po zażyciu i utrzymywały się 2-4 godziny. Jedynym niepożądanym efektem byłą zmiana koloru jamy ustnej i moczu. Stosowałem dawkę 10 mg (20 kropli) podjęzykowo każdego ranka przed umyciem zębów. W tym samym czasie zażywałem też 30 mg/dzień coluracetamu, 500 mg/dzień ashwagandy i 600 mg/dzień NAC. Patrząc na od strony farmakologicznej i mechanizmu działania założyć można, że jednoczesne przyjmowanie koenzymu Q10 i kreatyny daje efekt synergiczny.

Czy to jest bezpieczne?

Błękit metylenowy ma bardzo korzystny profil bezpieczeństwa. Jest generalnie dobrze tolerowany przez organizm przy przyjmowaniu dawek poniżej 2 mg/kg [12]. Najbardziej zauważalnym efektem ubocznym przyjmowania MB jest niebieskie zabarwienie jamy ustnej oraz niebieskie lub niebiesko-zielone zabarwienie moczu. Objawy te są odwracalne, jak również nieszkodliwe [13]. Nalot na zębach można całkowicie usunąć przy pomocy szczoteczki do zębów, a kolor moczu wraca do normy, gdy substancja zostanie całkowicie usunięta z organizmu. Inne odnotowane nieprzyjemne efekty uboczne do bóle i zawroty głowy [14].

MB wykazuje pewną serotonergiczną aktywność spowodowaną jego hamowaniem rozpadu serotoniny przez MAO-A. Dawki dożylne powyżej 5 mg/kg  doprowadziły do rozwinięcia zespołu serotoninowego. Ryzyko takiego zdarzenia jest większe u osób, które przyjmują już leki o działaniu serotonergicznym (takie jak tianeptyna, dziurawiec, antydepresanty, dekstrometorfan in. DXM, tramadol). Z tego powodu nie zaleca się łączenia tych substancji z MB. Po odstawieniu takich leków należy odczekać co najmniej dwa tygodnie, zanim zacznie się przyjmowanie MB, następnie rozpocząć dawkowanie od najniższych porcji, podnosząc je powoli w miarę potrzeby.

Wykazana neurotoksyczność niektórych preparatów MB związana była z ich zanieczyszczeniem. Obecność metali ciężkich użytych w procesie syntezy MB może mieć szkodliwy wpływ na neurony. Z tego powodu zaleca się wybieranie certyfikowanych farmaceutycznie preparatów. Innego rodzaju preparaty mogą nie spełniać kryteriów i zawierać do 11% zanieczyszczeń.

Jak zażywać Błękit metylenowy?

Ponieważ rola, jaką spełnia MB jako czynnik neuroprotekcyjny w ludzkim organizmie jest wciąż badana, wciąż trudno mówić o rekomendowanej dawce. Porcje, jakie podawano zwierzętom w badaniach przedklinicznych, po przeliczeniu na organizm człowieka wskazują na dawkę 0,16-0,64 mg/kg, aplikowaną podjęzykowo. Ta metoda przyjmowania preparatu ma lepszą biodostępność w porównaniu z połykaniem, jednak bardziej barwi jamę ustną na niebiesko.

Swoją dawkę policzyłem następująco:

  1. Od 0,16 do 0,64 mg/kg × 54.43 kg = 8,71 mg do 34,84 mg na jedną dawkę
  2. 10 mg/1 ml = 8,71 mg/x ml → 0,87 ml × 20 kropli/1 ml = 17 kropli do 3,5 ml na jedną dawkę podjęzkowo

Pamiętając o hormetycznej relacji “dawka-odpowiedź” należy pamiętać, iż działanie może osłabnąć przy wyższych dawkach. Dlatego najczęściej zaleca się przyjmowanie 10 mg/ml MB, gdzie 1 kropla = 0,05 ml = 0,5 mg. Zawartość butelki z płynem należy dobrze wymieszać przed aplikacją.

Podsumowanie

Podsumowując, polecałbym Błękit metylenowy każdemu, kto szuka niedrogiego sposobu na dodatkowe podniesienie energii. Nie testowałem MB wystarczająco długo, aby zauważyć zmiany poznawcze czy pamięciowe, jednak badania przedkliniczne i literatura wskazują na również takie działanie preparatu.

– Błękit metylenowy wspomaga oddychanie komórkowe w mitochondriach i wzmacnia połączenia synaptyczne, co prowadzić może do obniżenia zmęczenia, a także poprawy zdolności poznawczych i pamięci. Badania pokazują  hormetyczną krzywą relacji „dawka-odpowiedź” w przypadku MB.

– Profil bezpieczeństwa został dokładnie scharakteryzowany i pokazuje, że generalnie MB jest dobrze tolerowaną substancją. Myślę, że najważniejsze ostrzeżenia dotyczą wspomnianego wyżej zespołu serotoninowego oraz chemicznego zanieczyszczenia niektórych preparatów.

– Zalecana dawka została ustalona jedynie na podstawie badań na zwierzętach. MB nadal nie jest rekomendowany jako środek poprawiający pamięć i zdolności poznawcze dla ludzi.

– Należy stosować jedynie preparaty certyfikowane farmaceutycznie.

Źródła:

  1. Ginimuge PR, Jyothi SD. Methylene blue: revisited. J Anaesthesiol Clin Pharmacol.
  2. Callaway NL, Riha PD, Bruchey AK, Munshi Z, Gonzalez-Lima F. Methylene blue improves brain oxidative metabolism & memory retention in rats. Pharmacol. Biochem. Behav. 2004; 77:175–181.

3, 7. Rojas JC, Bruchey AK, Gonzalez-Lima F. Neurometabolic mechanisms for memory enhancement & neuroprotection of methylene blue. Prog Neurobiol. 2012 Jan;96(1):32-45.

  1. Poteet E, Winters A, Yan L, Shufelt K, Green KN, Simpkins JW, et al. Neuroprotective actions of methylene blue & its derivatives. PLoS One. 2012;7(10):e48279-.
  2. Gonzalez-Lima F, Barksdale BR, Rojas JC. Mitochondrial respiration as a target for neuroprotection & cognitive enhancement. Biochem Pharmacol. 2014 Apr 15;88(4):584-93.
  3. Miclescu A, Basu S, Wiklund L. Methylene blue added to a hypertonic-hyperoncotic solution increases short-term survival in experimental cardiac arrest. Crit. Care Med. 2006; 34:2806–2813.
  4. Bruchey AK, Gonzalez-Lima F. Behavioral, physiological, and biochemical hormetic responses to the auto-oxidizable dye methylene blue. Am. J. Pharm. & Toxicol. 2008; 3:72–79.
  5. Ji LL, Gomez-Cabrera MC, Vina J. Role of free radicals & antioxidant signaling in skeletal muscle health and pathology. Infect Disord Drug Targets. 2009;9(4):428–444.
  6. Rojas JC, Bruchey AK, Gonzalez-Lima F. Neurometabolic mechanisms for memory enhancement and neuroprotection of methylene blue. Prog Neurobiol. 2012 Jan;96(1):32-45.
  7. Medscape® 5.1.2, (electronic version). Reuters Health Information, New York, New York.

12, 14. Ginimuge PR, Jyothi SD. Methylene blue: revisited. J Anaesthesiol Clin Pharmacol. 2010 Oct;26(4):517-20.

  1. Gillett MJ, Burnett JR. Medications and green urine. Intern Med J. 2006 01;36(1):64-6

Tłumaczone ze strony:  nootropix.com

Poznaj autora / Luiza

5 Komentarzy

  • Ja biorę od 4 dni dawkę około 5 mg. Zdecydowanie „coś” czuję. Pierwszy raz gdy przyjąłem, to miałem delikatne wrażenie, że moje postrzeganie jest jakby wzmocnione.

    Gdzie kupiłeś swój MB?

    • Witamy !

      Dzięki za podzielenie się swoimi spostrzeżeniami.

      Powyższy artykuł został przetłumaczony z innej strony i póki co MB nie został przez nas jeszcze wzięty pod lupę (źródła są podane na końcu tekstu). Jednak za niedługo powinna pojawić się nasza autorska recenzja w odpowiednio do tego stworzonym, nowym dziale z cyklu „Nootropiciel”, gdzie będziemy systematycznie opisywać przetestowane substancje oraz preparaty z rodzimego podwórka 🙂

      Pozdrawiamy

  • Witam!

    Mam pytanko… do tej pory nic nie wstawiliście w serii nootropiciel a propo błękitu metylenowgo, więc się zapytam tutaj. Czy taki błękit :
    nadaje się do spożycia? Czy mogę w jakiś sposób się zatruć używając coś takiego. Pytam gdyż wiadomo jak to jest z suplementami u nas w PL. Większość jest bez atestów spożywczych. Na Błękicie dodatkowo są jakieś ostrzeżenie itd, no ale muszą tak pisać bo inczaej każdy śmiertelnik poznał by naturę długo wieczności z pamięcią jak u 9 latka, a jak wiemy rządowi zależy na tym żebyśmy byli głupi…. Lecz patrząc na to opakowanie, ze to odczynnik , barwnik itd. po prostu sam się boję tego zażyć, mimo że wiem o tym że nic mi nie będzie. Ale jednak ulotki i etykietki robią swoje- placebo 😉
    Także pytam jeszcze raz czy ktoś zażywający taki BM jako barwnik a nie jako suplement miał jakieś problemy, skutki uboczne itd.? Oraz co sądziccie o doczyszczaniu BM dość prostą metodą z parafiną?

Zostaw komentarz

Twój email nie zostanie upubliczniony.

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>