,

Molekuły miłości

Molekuły miłości

To nie przypadek, że w Dniu Świętego Walentego zakochani chętnie wręczają sobie czekoladę. Dzięki niej otrzymujemy dawkę fenyloetyloaminy – substancji odpowiadającej za dobre samopoczucie.  Czy miłość nie rozpoczyna się od spojrzenia, przypadkowego muśnięcia dłoni lub szeptu podczas tańca? Nawet jeśli tak jest, pozostaje pytanie: „Dlaczego akurat on?”, „Dlaczego akurat ona?”. Odpowiadają na nie naukowcy z University of Chicago.

Okazuje się, że u kobiet za wybór partnera odpowiada niewielki zestaw genów, znany pod skrótem MHC. Panie wolą mężczyzn o zestawie MHC znacznie różniącym się od ich własnego. Wyboru dokonują za pomocą nosa. Podczas eksperymentu badane kobiety wąchały męską bieliznę, bezbłędnie wybierając najbardziej pożądany zestaw genetyczny. A zauroczenie? Namiętność? Nieważne drobiazgi. Liczą się geny wywęszone przez partnerkę.Historia chemii miłości rozpoczęła się w poniedziałek 25 października 1972 r. Tego dnia 24-letnia Candance Pert, doktoranka z Johns Hopkins University Medical School w Baltimore (USA), odkryła na powierzchni komórek nerwowych w mózgu szczurów tzw. receptory opiatowe. Są one niczym strażnicy, którzy regulują napływ opiatów (narkotyków takich jak morfina, heroina lub kodeina) do wnętrza komórek nerwowych. Mało prawdopodobne – myślała Pert – by przyroda wyposażyła szczury w narządy nie mające zastosowania. A skoro tak, to ich organizm musi produkować narkotyki. Jeśli takie receptory mają szczury – dedukowała dalej – to może występują one także na powierzchni naszych komórek? Oznaczałoby to, że również mózg człowieka wytwarza swoje narkotyki. Stąd już tylko krok do rewolucyjnego stwierdzenia: emocje człowieka mają swoje chemiczne odpowiedniki.

fenyloetyloamina (PEA)

Dwa zdarzenia zaważyły na tym, że młoda badaczka zajęła się poszukiwaniem receptorów opiatowych. Kilka miesięcy przed rozpoczęciem studiów doktoranckich wyszła za mąż i zakosztowała rozkoszy podróży poślubnej. Nieco później, tuż przed rozpoczęciem semestru, spadła z konia. Po wypadku miała silne bóle kręgosłupa. W szpitalu regularnie wstrzykiwano jej morfinę. Gdy zażyła lek, mijał nie tylko ból. Odczuwała także absolutne uspokojenie, rodzaj euforii i stany ekstazy graniczącej z seksualnym spełnieniem. Zaczęła się zastanawiać, jakie reakcje zachodzą w mózgu pod wpływem opiatów oraz jakie to wywołuje emocje. 13 miesięcy później zlokalizowała receptor opiatowy w komórkach nerwowych w szczurzym mózgu. Trzy lata po tym odkryciu naukowcy z University of Aberdeen w Szkocji, John Hughes i Hans Kosterlitz, opisali pierwszy opiat wytwarzany w ludzkim organizmie – endorfinę. Odtąd znali już receptor, cząsteczkę, która do niego pasuje, oraz związane z nimi doznania. Chemia emocji stała się faktem.

Candance Pert przystąpiła do kolejnego badania. Do mózgów chomików przed kopulacją wstrzykiwała łatwy do wykrycia radioaktywny opiat. Potem w różnych fazach kopulacji zdejmowała samca z samicy lub wyciągała samicę spod samca i mierzyła poziom napromieniowanych endorfin w mózgu. Okazało się, że po orgazmie wzrastał on o 200 proc.

Tak było u chomików, ale Pert chciała wiedzieć, czy tak samo jest u ludzi. Lecz jak tu namówić kogoś na pobieranie krwi w różnych fazach aktu miłosnego? Nakłoniła więc do eksperymentu męża oraz zaprzyjaźnione pary, głównie naukowców z amerykańskiego Narodowego Instytutu Zdrowia Psychicznego w Bethseda. Przygotowała wszystkim paski przypominające gumę do żucia, które zwiększały wydzielanie śliny. Uczestnicy eksperymentu, uprawiając seks, żuli je i w odpowiednich „momentach” wypluwali do probówek. Okazało się, że chomiki nie były wyjątkiem. Poziom endorfin w ślinie ludzi także się podwoił.

Zawartość substancji chemicznych w naszym organizmie waha się nie tylko pod wpływem radosnych emocji. Dowiódł tego prof. Michel Liebowitz z New York State University. Badał nieszczęśliwie zakochanych, osoby w stanie depresji lub próbujące popełnić samobójstwo. Wszyscy chorzy z miłości lub ci, którzy z tego powodu odebrali sobie życie (uczony miał dobre kontakty z policją nowojorską i mógł badać mózgi samobójców), mieli obniżony poziom substancji o nazwie fenyloetyloamina (PEA). Liebowitz dowiódł jednoznacznie, że miłość może (chemicznie) zabijać.

To właśnie fenyloetyloamina jest tym związkiem chemicznym, który neurobiolodzy najczęściej kojarzą ze stanami emocjonalnymi określanymi jako miłość lub zakochanie. Od dawna było wiadomo, że PEA należy do grupy amfetamin (narkotyków) i że jej podwyższone stężenie w mózgu objawia się stanami podobnymi do tych, jakie odczuwają narkomani: euforią, bezsennością, uczuciem nieuzasadnionej radości, pewnością siebie, zaburzeniami łaknienia czy depresją na przemian z ożywieniem i brakiem koncentracji. Krótko mówiąc, zakochani są w stanie nieustannego amfetaminowego rauszu. Towarzyszy mu bezkrytyczne oczarowanie kochaną osobą. Reakcją na podniesienie poziomu PEA w mózgu jest zwiększone wydzielanie noradrenaliny – hormonu zwanego też substancją miłości. Nie znamy dokładnie jej działania, ale wiemy, że jej wysoki poziom w mózgu uwalnia wydzielanie innego związku – dopaminy.

Dopamina, nazywana „cząsteczką szczęścia”, odpowiada za chemiczne procesy w mózgu kontrolujące ruch i zdolność odczuwania przyjemności. Razem dopamina i PEA wywołują doznania, które ludzie odczuwają jako miłość. Poza tym dopamina w reakcji na zdarzenia lub zachowania wywołujące przyjemność, np. seks, pobudza obszar mózgu zwany „ścieżką nagrody”. Zależności między PEA i dopaminą sprawiają, że przebywanie z kochaną osobą wywołuje takie same uczucia, jakie towarzyszą odbieraniu nagród i wyróżnień.

Dopamina pobudza też produkcję innej ważnej substancji – oksytocyny. Hormon ten produkowany jest głównie w mózgu, ale także w jajnikach i w jądrach. Magia oksytocyny polega na tym, że działa ona w momentach niezwykle istotnych dla człowieka. Wywołuje skurcze macicy wypychające w trakcie porodu dziecko na świat. Przy orgazmie kobiety nasila uczucie rozkoszy. Odpowiada także za laktację w trakcie karmienia niemowlęcia. Wysoki poziom tego hormonu pobudza również uczucia macierzyńskie u matek nowo narodzonych dzieci. Szczurzyce, którym do mózgu wstrzykiwano substancję hamującą działanie oksytocyny, porzucały młode zaraz po urodzeniu.

U mężczyzn z kolei niewielka ilość oksytocyny we krwi jest konieczna, by doszło do erekcji. Jednak zbyt duże jej stężenie może uniemożliwić wzwód. Z kolei od szybkości obniżania się poziomu oksytocyny zależy czas, jaki musi upłynąć od jednego stosunku do ponownego wystąpienia objawów podniecenia seksualnego. Jeśli jeden mężczyzna „może znowu” za 15 minut, a inny za 15 godzin, to mimo że ten pierwszy jest prawdopodobnie ulubieńcem kobiet, obaj są całkowicie normalni, a jedynie oksytocyna działa u nich inaczej.

Najmniej zbadaną pod względem mechanizmów reakcji cząsteczką emocji jest noradrenalina. Działa podobnie do adrenaliny – podwyższa ciśnienie i poziom glukozy we krwi, a u zakochanych powoduje uczucie podniecenia, zmniejsza apetyt i przyczynia się do skurczów naczyń krwionośnych. Skurcze zatrzymują krew w członku lub w łechtaczce, co powoduje ich lepsze ukrwienie i uwrażliwienie na dotyk. Ponadto noradrenalina podnosi ciśnienie krwi i przyśpiesza bicie serca. To właśnie ona odpowiada za znane i wstydliwe dla zakochanych czerwienienie się na widok ukochanej osoby.

Ale najważniejsza i tak jest fenyloetyloamina (PEA). Jak zgodnie twierdzą naukowcy, nasz organizm z czasem uodparnia się na jej działanie. Tolerancja na PEA pojawia się między 18. miesiącem a 4. rokiem trwania związku. Statystycznie miłość trwa zatem nie dłużej niż cztery lata. Zakończenie fazy fenyloetyloaminowej w miłości nie oznacza jednak, że ludzie muszą się rozstać. W większości wypadków tak nie jest. Do głosu dochodzą endorfiny, tłumione dotąd przez PEA.

W swym „znieczulającym” działaniu podobne są do morfiny. Przynoszą spokój, przywiązanie, przyjaźń, harmonię, ale także bardzo często nudę. Jeżeli u obu partnerów procesy chemiczne związane z PEA i endorfinami zachodzą w tym samym czasie, związek pozostaje trwały. Jeśli jednak biochemiczne zegary mają inaczej ustawione wskazówki, pary zazwyczaj się rozstają.

Miłość jest chemią. Naukowcy mają prawo opisywać ją jako ciąg skomplikowanych reakcji. Ale nie oznacza to, że traci ona magię, niepowtarzalne piękno i wzruszenia, jakie w nas wywołuje. Żadna reakcja chemiczna nigdy nie opisze uniesienia, jakiego doświadczymy, gdy ukochana osoba szepcze nam „kocham cię”. I obojętne jest, czy szeptała to na pierwszej randce, będąc na fenyloetyloaminowym haju, czy w noc po srebrnych godach, pod wpływem oksytocyny wpływającej na harmonię i przywiązanie.

Źródło: http://uamostrow.republika.pl/

Poznaj autora / Luiza

Zostaw komentarz

Twój email nie zostanie upubliczniony.

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>